Wielkie idee, wielcy wychowawcy

Tytan humanizmu cz. II

W renesansowych Włoszech dominującą pozycję uzyskał humanizm rozumiany jako nowe spojrzenie na człowieka i jego społeczne otoczenie. Jednym z rysów charakteryzujących wizerunek nowego człowieka był renesansowy indywidualizm. Jakub Burchardt opiera koncepcję osobowości człowieka tej epoki o samoświadomość wymagającą samopotwierdzania się w procesie rozwoju indywidualności jednostki. W tym ujęciu "człowiek staje się jednostką duchową i za taką się uważa". Z samopotwierdzaniem się związane są takie pojęcia jak: rywalizacja, sława, zazdrość, honor, hańba, męstwo, wartość osobista. Te pojęcia weszły na stałe do praktyki działań wychowawczych stosowanych przez Vittorio da Feltre w szkole w Mantui.

Była to szkoła niezwykła, gdyż jej zadaniem, oprócz przekazywania wiedzy, było kształtowanie charakterów. Nawiązywała ona tym samym do tradycji greckiej, gdzie szkole wyznaczano szczególną rolę: kreatora osobowości i partnera społecznego. Był to istotny kontrast na tle działania szkoły średniowiecznej, której zadaniem było moderowanie ucznia i wychowanka w duchu dogmatyki i scholastyki. Dlatego też szkoła w Mantui nosiła nazwę Casa Giocosa - miejsce rozrywki i zabawy. Nazwa ta wyrażała nie tylko istotę owej placówki, ale także jej przeznaczenie: nauczanie powszechne dostosowane do zdolności i zainteresowań indywidualnych dziecka włączonego w proces samorozwoju intelektualnego i moralnego.

(...) Dzieło Vittorina da Feltre to znacząca karta w dziejach pedagogiki europejskiej. Na jego cześć już w 1446 roku wybito specjalny medal z napisem: "Był ojcem wszystkiego, co ludzkie". Nie jest rzeczą przypadku, że humanizm, któremu nic co ludzkie nie było obce, to imię wybił złotymi zgłoskami.