Temat miesiąca
 
Wczesnoszkolna edukacja dzieci
Krystyna Kamińska

 

W ostatnich latach nastąpiły w Polsce znaczące przeobrażenia w edukacji przedszkolnej. Coraz bardziej widoczna jest tendencja do powiązania wychowania przedszkolnego ze szkołą. Dążenie do stworzenia solidnej podstawy przyszłej kariery szkolnej dziecka, oznacza z jednej strony zastąpienie dotychczasowej fakultatywnej edukacji przedszkolnej dzieci sześcioletnich obowiązkowym rocznym przygotowaniem przedszkolnym. Z drugiej - podjęcie prac nad jednolitą podstawą edukacji elementarnej, łączącej wychowanie przedszkolne ze zintegrowaną edukacją wczesnoszkolną. W rezultacie poprzedzające obligatoryjną naukę szkolną wychowanie przedszkolne powoli zaczyna odgrywać ważną rolę w strukturze systemu oświatowego.

W polskim prawodawstwie nigdy nie było regulacji prawnej wprowadzającej obowiązek edukacji przedszkolnej. Wychowanie przedszkolne miało zawsze charakter fakultatywny, uzależniony od decyzji rodziców, którzy stanowili o korzystaniu przez dziecko z instytucjonalnych form opieki przedszkolnej. Niewiele również zmienił fakt nadania prawa dzieciom sześcioletnim do rocznego przygotowania przedszkolnego (tzw. zerówka). Dopiero nowelizacja ustawy o systemie oświaty z 27 czerwca 2003 roku wprowadziła obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego dzieci sześcioletnich począwszy od 2004 roku.[1]

Wczesna edukacja dzieci poniżej wieku obowiązku szkolnego nie znajduje jeszcze odpowiedniego miejsca w polityce oświatowej samorządów terytorialnych, w których gestii od początku lat dziewięćdziesiątych pozostają prawie wszystkie publiczne placówki przedszkolne, a także poparcia społecznego, w tym społeczności lokalnych. W odczuciu społecznym narasta wręcz przekonanie o daleko idącej marginalizacji problemów dotyczących dzieci w wieku przedszkolnym, zwłaszcza poniżej szóstego roku życia. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest poziom wskaźnika upowszechnienia wychowania przedszkolnego[2], który w Polsce dla dzieci w wieku 3-6 lat oscyluje ciągle w granicach 50%. Jest to efekt zmniejszającej się z roku na rok liczby dzieci, które uczęszczają do przedszkoli, charakterystyczny dla lat dziewięćdziesiątych XX wieku. (…)

 

Poruszane zagadnienia:

  • Ogólny stan opieki przedszkolnej w Polsce i na świecie
  • Różnice w edukacji przedszkolnej w mieście i na wsi
  • Dostępność przedszkoli
  • Prognoza demograficzna dla Polski

[1] Ustawa o systemie oświaty z 1991 r., Dz.U. 1996 nr 67 oraz ustawa o zmianie ustawy o systemie oświaty, a także o zmianie niektórych innych ustaw z 27 czerwca 2003 r., Dz.U. 2003 nr 137.

[2] Wskaźnik upowszechnienia wychowania przedszkolnego to stosunek liczby dzieci w wieku przedszkolnym korzystających z instytucjonalnych form opieki przedszkolnej do liczby dzieci ogółem w tym przedziale wiekowym, który przypada na okres przedszkolny. W Polsce wiek przedszkolny przypada na wiek od 3 do 6 lat.