Dzieje wychowania
Wielcy wychowawcy, wielkie idee

 

Tytan humanizmu cz. I

Mieczysław Kozłowski
 
Spory o renesans i cechy charakterystyczne dla tej epoki toczą się od 1860 roku, wraz z pojawieniem się fundamentalnego dzieła Jakuba Burckhardta „Kultura Odrodzenia we Włoszech”. Nowe koncepcje interpretacyjne oraz niezgoda co do granic chronologicznych skutkują różnymi ujęciami w opracowaniach różnych autorów. Jeden z interpretatorów włoskiego renesansyzmu, Janusz Pelc wpisuje najbardziej istotne cechy dzieła Burckhardta w dynamiczną materię zjawisk dokonującej się na przestrzeni trzech stuleci (XIII-XVI wiek) ewolucji. „Istotę renesansu Jakub Burchardt dostrzegał w odrodzeniu starożytności w sztuce i literaturze, w odkryciu świata i człowieka, w rozwoju jednostki ludzkiej, w ostatecznym ukształtowaniu się indywidualności, w koncepcji poczynań ludzkich, instytucji powołanych przez człowieka”.

 

Najwybitniejszą postacią włoskiego humanizmu, która odcisnęła swój ślad w rozwoju pedagogiki, był Vittorino de Veltre (1378 – 1446), nazywany Sokratesem swoich czasów. Przydomek ten zawdzięcza swej niezłomnej postawie moralnej i surowości obyczajów, co wyróżniało go spośród innych wychowawców zastępujących kanoniczne rygory moralne nowym, bardziej elastycznym ładem etycznym. Był znany także z tego, że całym sobą oddawał się nauczaniu w atmosferze poszanowania godności ucznia, co uważał za pierwszą powinność nauczyciela i misję wychowawcy.