Temat miesiąca

 

Młodzież w polityce Unii Europejskiej

Marcin Sińczuch

 

Można zaryzykować twierdzenie, iż młodzież w polityce Unii Europejskiej ma status grupy wyjątkowej. Przyczyną szczególnej uwagi kierowanej pod adresem ludzi młodych jest zrozumienie znaczenia tej grupy dla prawidłowego funkcjonowania nowoczesnego społeczeństwa. Odkąd Margaret Mead jako jedna z pierwszych zwróciła uwagę na innowacyjny i kulturotwórczy potencjał młodzieży, kolejne wyniki badań socjologicznych potwierdzają jej rolę w przyswajaniu zmian społecznych i technologicznych. Wizerunek młodych ludzi jako innowatorów kulturowych przeniknął i zdominował również dyskurs na temat młodzieży w krajach Unii Europejskiej.

 

Procesowi uznawania ważnej i wyjątkowej roli młodzieży w funkcjonowaniu społeczeństwa towarzyszy wzrastająca świadomość kryzysu demograficznego europejskiej populacji. Młodzi ludzie są postrzegani w starzejących się europejskich społeczeństwach jako "zasób" - tym cenniejszy, im rzadszy. W tym kontekście - intencją polityki młodzieżowej UE jest stworzenie optymalnych warunków życia i rozwoju kompetencji przez młodych obywateli.


Konstruowanie i wdrażanie
polityki młodzieżowej w UE


O ile za sprawy młodzieży odpowiadają zasadniczo krajowe, regionalne i lokalne władze krajów członkowskich, to jednak Unia Europejska i jej centralne instytucje wydają się być żywotnie zainteresowane kształtowaniem ogólnych ram polityki młodzieżowej, wyznaczaniem preferowanych kierunków działań i wskazywaniem na wagę problemu. Instytucje unijne zajmują się także dostarczaniem narzędzi oraz wsparcia finansowego niezbędnego do ich realizacji. Kolejnym istotnym aspektem prowadzenia polityki młodzieżowej UE jest potrzeba koordynacji działań na rzecz młodzieży, realizowanych w różnych sektorach i przez różne podmioty zarówno na szczeblu unijnym, jak i narodowym.
Kwestie młodzieżowe w polityce UE występują w dwojakim kontekście. Po pierwsze, stanowią jeden z elementów unijnych strategii dotyczących polityki zatrudnienia młodych ludzi, zdrowotnej, społecznej a zwłaszcza edukacyjnej oraz rynku pracy. Po drugie, od połowy lat 80. mamy do czynienia z procesem kreowania niezależnej polityki młodzieżowej, która nie ogranicza się do wymienionych powyżej obszarów, ale korzysta także z dotychczasowych doświadczeń i niektórych rozwiązań. W niniejszym artykule przedstawię ten drugi kontekst polityki młodzieżowej.
Idea skoordynowanej polityki młodzieżowej narodziła się jako próba zagospodarowania i koordynacji szerokiego spektrum działań i akcji podejmowanych na rzecz młodzieży przez środowiska lokalne, organizacje młodzieżowe, pozarządowe i religijne w krajach członkowskich wspólnoty. Te formy aktywności wypełniły częściowo zadania edukacyjne, prozdrowotne i pomocy społecznej (zwłaszcza, gdy ich adresatami była młodzież faktycznie lub potencjalnie wykluczona) oraz te, które były nastawione na rozwijanie kompetencji społecznych młodych ludzi. Ich ogólnym celem było przede wszystkim przygotowanie do funkcjonowania w społeczeństwie, w grupie, budowę wspólnot oraz przyswojenie pewnych wartości. Miały one charakter działań wychowawczych, "ogólnorozwojowych", przy czym nacisk kładziony był na pewne metawartości: odpowiedzialność, samodzielność, świadomość konsekwencji własnych działań, niż na wartości przypisane do konkretnych formacji ideologicznych. Ten model praktyki społecznej wywarł, jak się wydaje, decydujący wpływ na kierunek myślenia nad kwestiami polityki młodzieżowej UE. Należy zaznaczyć, iż polityka młodzieżowa realizowana w Europie ma wymiar wykraczający poza struktury UE. Aktywnym podmiotem w zakresie spraw młodzieży jest również Rada Europy, międzynarodowa organizacja skupiająca 48 krajów. Od 2005 roku na polu polityki młodzieżowej prowadzony jest program ścisłej współpracy i koordynacji działań pomiędzy Komisją Europejską i Radą Europy. U podstaw polityki młodzieżowej realizowanej przez struktury europejskie możemy odnaleźć pewien układ wartości. Analizując w dalszej części artykułu poszczególne akty normujące postaram się owe wartości wydobyć i przedstawić.

Tematy poruszane w artykule:

  • Komisja Europejska
  • Biała Księga Młodzieży
  • Europejski Pakt na Rzecz Młodzieży
  • Próba oceny polityki młodzieżowej UE