Z nastaniem nowego porządku ekonomicznego w naszym kraju nasiliły się problemy społeczne, takie jak bezdomność, ubóstwo, bezrobocie, które w języku poprawności politycznej określane są jako przejawy marginalizacji i wykluczenia społecznego. Bezdomni, bezrobotni, ubodzy, chorzy, uzależnieni, nieprzystosowani wegetują na marginesie. Ich dzieci - ze względu na nierówny start - z dużym trudem włączają się w dominujący nurtu życia społecznego, które cechuje się wytężoną pracą, przedsiębiorczością, współzawodnictwem, dążeniem do sukcesu, coraz bardziej wyrafinowanymi formami konsumpcji towarów i usług, presją zarabiania pieniędzy. Kto nie jest w stanie przystosować się do takiego stylu życia, stanąć do twardej walki - zasila szarą strefę.
Wydaje się, że marginalizacja niektórych ludzi lub grup społecznych jest nieuchronnym efektem ubocznym reguł ekonomicznych i współzawodnictwa, jakie towarzyszy społeczeństwom opartym na gospodarce wolnorynkowej. Przegrani są częścią sytemu, w jakim żyjemy. Przypominają tym, dobrze przystosowanym (wygranym), co może stać się z nimi (a więc i z nami), kiedy na chwilę zwolnią tempo lub wezmą dłuższe wakacje od ciężkiej pracy.
Marginalizacja rodzi problemy zdrowotne, społeczne, prawne, których nie sposób zignorować. Co możemy z nią zrobić? Z jednej strony musimy nauczyć się z nią żyć i włączyć w harmonogram codziennej pracy pedagoga, psychologa, pracownika socjalnego, po to, by zapobiegać lub łagodzić jej skutki. Temu mają służyć rządowe programy przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu, zakładające m.in. uczenie i wspieranie przedsiębiorczości, stypendia dla młodzieży, wyrównywanie szans edukacyjnych, pomoc socjalną itd. Z drugiej strony, możemy ją oswoić poznawczo, lepiej zrozumieć skąd się bierze.
Artykuł Marcina Sochockiego "Mechanizmy i formy wykluczenia" otwierający bieżący numer Remedium, przybliża nam koncepcję anomii i wyjaśnia związki zachodzące między tym zjawiskiem, konsumpcyjnym stylem życia a marginalizacją części młodzieży. Jest również pierwszym artykułem z nowego cyklu, który będzie poświęcony różnym zmarginalizowanym grupom młodzieży oraz systemowi pomocy, jaką może ona uzyskać. Warto dodać, że w Pomarańczowym Forum znajdziecie Państwo dalszy ciąg dyskusji specjalistów "Jak chronić dzieci przed marginalizacją - cz. II".