Szkolne programy profilaktyczne

Ewaluacja jako fasada

Marcin J. Sochocki

W ciągu ostatnich kilku lat prowadziłem wiele szkoleń dla nauczycieli, pedagogów i psychologów szkolnych na temat ewaluacji programów profilaktycznych. Była to dla mnie okazja do uzyskania wglądu w "rzeczywistość ewaluacyjną" szkół. Prowadzenie szkoleń stanowiło inspirację, by wnikliwiej przyjrzeć się, w jaki sposób nauczyciele interpretują i wcielają w życie obowiązek dokonywania diagnozy i ewaluacji projektów profilaktycznych.

Podstawowym celem ewaluacji szkolnych programów profilaktycznych powinna być poprawa jakości podejmowanych w ich ramach działań, osiągana poprzez wnikliwą ocenę uzyskiwanych efektów. Sens dokonywania ewaluacji wyraża się w dostarczaniu środków służących doskonaleniu projektów, a nie w kontroli.

Ewaluacji nie należy zatem traktować jako nadzoru, którego celem miałoby być sprawdzanie, czy nauczyciele (i inni pracownicy) prawidłowo wywiązują się ze swych obowiązków. Jednak taki sposób rozumienia ewaluacji był obcy dla znacznej grupy uczestników prowadzonych przeze mnie szkoleń. Dla niemałej grupy uczestników szkoleń problematyka ewaluacji sprowadzała się po prostu do opanowania wybranych umiejętności z zakresu metodologii badań. Pragnę zatem podkreślić, że takie podejście do ewaluacji w szkole jest bardzo ułomne. To tak jakby pedagogikę zawężać wyłącznie do wymiaru technicznej sprawności w przekazywaniu wiedzy. W tym artykule nie ma miejsca na to, aby szerzej rozwijać ten temat, dlatego ograniczę się do zwrócenia uwagi, że część ewaluatorów uważa, że z właściwą ewaluacją mamy do czynienia dopiero po zakończeniu badań i napisaniu raportu (prowadzenie badań nie jest też jedynym sposobem dokonywania ewaluacji). (...)