Edukacja dzieci z zespołem Downa
Magdalena Rzepa

Zespół Downa jest najczęstszą i zarazem najbardziej obarczoną mitami przyczyną upośledzenia umysłowego. Do niedawna uważany był za stan nie rokujący nadziei na postęp w rozwoju jednostki. Edukacja osób dotkniętych tym syndromem, o ile w ogóle była brana pod uwagę, oznaczała wyłącznie kształcenie w systemie specjalnym. W ciągu ostatniej dekady nastąpił ogromny przełom w postrzeganiu możliwości intelektualnych i społecznych osób z zespołem Downa. Dostrzeżono skuteczność różnych form wczesnej interwencji, rehabilitacji i edukacji. Wszystkie te zjawiska sprawiły, że dla osób z zespołem Downa pojawiły się nowe możliwości edukacyjne, a jednocześnie dylematy, wątpliwości i refleksje ich rodziców.

Obecnie dzieci z zespołem Downa mają do wyboru trzy drogi kształcenia: edukacja w szkole masowej, integracyjnej lub specjalnej (w klasach dla dzieci lekko upośledzonych umysłowo lub głębiej, czyli tzw. klasach życia). Decyzja o wyborze najlepszej szkoły dla dziecka należy z jednej strony do poradni psychologiczno-pedagogicznej, która określa stopień upośledzenia umysłowego dziecka i kieruje je do odpowiedniej placówki edukacyjnej. Z drugiej - jest efektem rozstrzygnięć rodziców, którzy najlepiej znają jego możliwości adaptacyjne.
Ideałem jest postawienie dziecka w sytuacji najbardziej sprzyjającej jego rozwojowi, czyli takiej, w której doświadcza optymalnej rozbieżności pomiędzy tym, co już wie i umie, a tym, czego od niego oczekuje otoczenie i jakie stawia mu zadania. Należy również pamiętać o uwzględnieniu wszystkich sfer funkcjonowania psychosomatycznego dziecka. Podjęcie i realizowanie przez dziecko roli ucznia nie jest uwarunkowane wyłącznie jego poziomem intelektualnym. A zatem, czy dziecko sprosta wymaganiom uczenia się w danej szkole i klasie, nie zależy wyłącznie od poziomu jego IQ. Decyzja o wyborze drogi kształcenia zawsze powinna być więc podjęta indywidualnie i rozważnie, po uwzględnieniu zasobów i ograniczeń konkretnego dziecka. Każdy typ kształcenia ma bowiem swoją specyfikę, niesie dla dziecka różnego typu zarówno szanse, jak i zagrożenia. (...)