Czynniki i mechanizmy chroniące
Krzysztof Ostaszewski

Zaskakująca pointą badań nad czynnikami ryzyka problemów psychicznych dzieci i młodzieży jest zainteresowanie czynnikami chroniącymi. Punktem zwrotnym w tej historii było "odkrycie" bardzo dużego indywidualnego zróżnicowania w odpowiedzi na niekorzystne działanie czynników ryzyka. Niektórzy młodzi ludzie poddają się ich zgubnej sile i dość szybko popadają w kłopoty psychiczne lub zaburzenia zachowania. Inni w tych samych trudnych warunkach radzą sobie znacznie lepiej. W rezultacie niektóre dzieci z góry skazane na życiową przegraną rozwijają się prawidłowo lub nawet odnoszą sukcesy. Same czynniki ryzyka okazały się niewystarczające, żeby wyjaśnić fenomen dzieci, które dobrze radzą sobie w niekorzystnych warunkach środowiskowych. Zaintrygowani tym "odkryciem" niektórzy badacze ryzyka i zagrożeń radykalnie zmienili obiekt swoich zainteresowań. Tak rozpoczęła się przygoda poznawcza, której celem jest bliższe poznanie "czynników i mechanizmów chroniących". (...)