Zamiast agresji

30 czerwca 2009 r. rząd przyjął Założenia do ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej. Oznacza to zakończenie kolejnego etapu prac nad nowymi rozwiązaniami w zakresie pieczy zastępczej. Warto bliżej przyjrzeć się wspomnianemu projektowi z perspektywy dotychczasowego stanu pieczy zastępczej nad dzieckiem oraz proponowanych zmian. Jak podkreśla autor kolejnego artykułu z cyklu "Między prawem a bezprawiem" - Mirosław Kaczmarek - Założenia wskazują, że w opiece zastępczej nie chodzi o rozbudowę samego systemu rodzinnej opieki zastępczej jako ochrony dziecka. Oznacza to uznanie zasady, że prawo dziecka do pieczy zastępczej jest prawem subsydiarnym wobec prawa dziecka do życia w rodzinie. Dokument nadaje wysoką rangę zagadnieniom profilaktyki i wczesnej pomocy rodzinie. Z jednej strony przenosi odpowiedzialność na poziom gminy, która będzie zobowiązana do opracowania lokalnego programu wspierania rodzin z małymi dziećmi oraz do opracowania własnego programu rozwiązywania problemów społecznych. Z drugiej wskazuje jak szeroki powinien być katalog usług dla rodzin "w potrzebie": od wczesnej profilaktyki w okresie ciąży i wsparcia w zakresie opieki medycznej po programy ukierunkowane na pomoc małoletnim matkom, rodzinom niepełnym, rodzinom wielodzietnym, z dziećmi chorymi i niepełnosprawnymi oraz rodzinom w kryzysie i nie radzącym sobie z trudnościami wychowawczymi. Katalog ten dotyczy problemów i sytuacji, z którymi najczęściej nie radzili sobie rodzice, co było przyczyną ingerencji w rodzinę i umieszczania dzieci w środowisku zastępczym.

Jak pisze autor: (...) propozycja Założeń do ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej wprowadza dwa ważne elementy stanowiące gwarancję, że zadania te będą realizowane bardziej skutecznie niż dotychczas. Jedną z gwarancji jest opisany powyżej mechanizm finansowej współodpowiedzialności gminy za zadania, drugą gwarancją jest nowa instytucja asystenta rodziny. Zadaniem asystentabędzie nawiązanie kontaktu z rodziną wymagającą pomocy i wsparcia, zmotywowanie jej do pracy nad sobą, diagnoza, plan pracy z rodziną, poradnictwo, towarzyszenie rodzinie w rozwiązywaniu problemów, poprawa sytuacji życiowej. Asystent będzie sprawował także opiekę nad zastępczymi rodzinami spokrewnionymi.

Proponowane zmiany dotyczą nie tylko działań na poziomie gminy, ale także powiatu. Jaki ma być ich zasadniczy kierunek i jakich efektów można będzie się spodziewać po ich wdrożeniu, o tym szerzej w artykule, do którego lektury gorąco zachęcamy.