Skuteczność profilaktyki jest wypadkową wielu elementów. Wiele zależy od wyboru właściwej strategii działania. Strategie informacyjne - wiadomo - są mało skuteczne, zwłaszcza przekazywane dzieciom/młodzieży w tradycyjny sposób za pomocą pogawędek, wykładów lub filmów. Trzeba więc pracę profilaktyczną budować wokół innych strategii dających większą nadzieję na sukces. Do nich należą przede wszystkim strategia wzmacniania umiejętności życiowych, budowania przekonań normatywnych przeciwnych piciu, paleniu i używaniu innych substancji psychoaktywnych, pracy z rodzicami i mentorami młodzieży, opóźniania inicjacji alkoholowej, organizowania konstruktywnych alternatyw, a także tworzenia pozytywnej więzi ze szkołą (dobrego klimatu szkoły). Informacja przekazywana w ciekawy sposób jest przydatna w pracy profilaktycznej, ale jako element uzupełniający, podobnie jak organizowanie czasu wolnego i zajęć sportowych.

Wybór właściwej strategii profilaktycznej stwarza szansę na sukces, ale go nie gwarantuje. Wiele zależy od gotowości realizatorów do pracy profilaktycznej w oparciu o dobre praktyki. Ważne są ich kompetencje, ale również osobiste zaangażowanie i postawa odpowiedzialności za końcowe efekty pracy profilaktycznej. Jeśli wychowawcy lub inni bezpośredni realizatorzy nie są przekonani i właściwie przygotowani do realizacji bardziej złożonych i wymagających programów, to ich skuteczność rozbija się o niską jakość wykonania, brak odpowiedzialności, błędy i uchybienia w realizacji. Kolejnym warunkiem dobrej realizacji są sprzyjające postawy decydentów, ich cele i polityka. Realizacja programów wymagających wsparcia instytucjonalnego, wygospodarowania czasu, zapewnienia dodatkowych środków finansowych nie może się odbyć bez zrozumienia i aktywnego wsparcia dyrektorów szkół, lokalnych liderów profilaktyki lub samorządowców. Wsparcie decydentów w celu lepszego wykorzystania kapitału społecznego szkoły, organizacji pozarządowych lub innych instytucji jest jednym z warunków sukcesu. Z drugiej strony niechęć lub brak zrozumienia ze strony lokalnych liderów lub działaczy może całkowicie uniemożliwić skuteczne działanie profilaktyczne.

Programy profilaktyczne, aby były skuteczne, powinny odwoływać się do osiągnięć wiedzy naukowej, ale także być realizowane w środowisku społecznym, które je wspiera, rozumie, potrafi wykorzystywać. Bez zaangażowania kapitału społecznego szkół, organizacji pozarządowych i samorządów lokalnych na rzecz nowoczesnej profilaktyki, trudno o sukces. Do respektowania tej idei oraz do przestrzegania innych warunków skutecznej profilaktyki zachęca Jacek Kurzępa. Jego artykuł p.n. Warunki skuteczności działań profilaktycznych, otwiera bieżący numer Remedium. Autor wzbogaca interesujący wykład na temat podstaw współczesnej profilaktyki swoimi refleksjami na temat wychowania. Serdecznie zapraszamy do lektury.

Zapraszamy do lektury.