| EWALUACJA JAKO DIALOG |
Debata o "Debacie" "Debata" jest to (kilkugodzinny) program profilaktyki problemów alkoholowych autorstwa dra Krzysztofa A. Wojcieszka, adresowany do młodszych nastolatków.1 Jego celem jest m. in. zwiększenie zakresu wiedzy na temat (szkodliwości) spożywania napojów alkoholowych oraz modyfikacja bądź wzmocnienie przekonań normatywnych2 uczestników, zgodnych z koncepcją czynników chroniących3 młodzież przed podejmowaniem zachowań ryzykownych. W artykule przedstawiam wybranie wyniki jakościowej ewaluacji realizacji tego programu z uczniami Szkoły Podstawowej nr 2 w Zielonce. Poniżej prezentuję oceny uczestników dotyczące sposobu prowadzenia zajęć (opinie te stanowią empiryczną ilustrację ewaluacji stylu pracy profilaktyka dokonywaną z perspektywy młodych uczestników zajęć). Przedstawiam także wypowiedzi uczniów wskazujące kierunki oddziaływania programu na zasób wiedzy i postawy (w tym przekonania normatywne) odbiorców. "Debatę" oraz badania zrealizowano na zlecenie Fundacji Kolos ze środków Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Zielonce. W zajęciach uczestniczyli uczniowie czterech klas szóstych.4 Realizatorem programu był autor "Debaty". Poddawana ewaluacji edycja projektu różniła się od pierwotnej (z 1997/8 r.). Autor dokonał modyfikacji programu, których celem było udoskonalenie form przekazu, tak aby były one bardziej dostosowane (adekwatne) do świata współczesnych nastolatków. W badaniu wykorzystaliśmy technikę zogniskowanego wywiadu grupowego (FGI - focus group interview, zwaną też dyskusją kierowaną). Przeprowadziliśmy dwa focusy z uczestnikami "Debaty". Pierwotnie planowaliśmy, że w dyskusjach wezmą udział (niektórzy) uczniowie ze wszystkich (czterech) klas uczestniczących w programie (w każdej grupie focusowej - po dwie osoby z klasy, łącznie - 16 respondentów). Okazało się jednak, że młodzież jednej z klas, ze względu na obowiązki szkolne, nie mogła uczestniczyć w badaniu. Zwróciliśmy się zatem do uczniów z pozostałych klas z propozycją udziału w dyskusjach. Ostatecznie w wywiadach uczestniczyło 15 respondentów. Focusy przeprowadziliśmy kilka dni po zakończeniu zajęć, na terenie szkoły, w salach lekcyjnych. Moderatorami byli ewaluatorzy zewnętrzni: Agnieszka Górecka i autor artykułu. Organizacją badania w placówce zajmowała się pedagog szkolny Agata Miąsko. Z uwagi na to, że dyskusje odbywały się na terenie szkoły, rozpoczynając wywiady podkreśliliśmy, że nie jesteśmy nauczycielami i nie będziemy oceniać wypowiedzi uczestników wywiadów. (...) 1K. Wojcieszek, Debata. Propozycja scenariusza zajęć profilaktycznych w zakresie problemów alkoholowych dla klas VI-VIII, "Remedium", nr 3(61), marzec 1998. Od strony metodycznej program opiera się na (...) intensywnej kierowanej dyskusji, w trakcie której prowadzi się bilans korzyści i strat związanych z używaniem alkoholu (...). Wstępem do właściwej debaty jest krótka ankieta, której wyniki wykorzystywane są w ostatniej części zajęć. Porusza także problem wpływu mediów i reklamy na decyzje młodych ludzi (opis zaczerpnięty z Banku rekomendowanych programów profilaktycznych CMPPP: www.cmppp.edu.pl/node/13692). 2Przekonania normatywne (normative beliefs) są to wyobrażenia o tym, co uznawane jest za właściwe, co stanowi normę dla grupy odniesienia. 3Czynniki chroniące są to (...) właściwości jednostek lub środowiska społecznego, których występowanie wzmacnia ogólny potencjał zdrowotny człowieka i zwiększa jego odporność na działanie czynników ryzyka. K. Ostaszewski, Skuteczność profilaktyki używania substancji psychoaktywnych. Podstawy opracowywania oraz ewaluacja programów dla dzieci i młodzieży, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2003, s. 91. 4Odbyły się cztery realizacje programu: 24 listopada (kolejno z dwiema klasami), 27 listopada (także kolejno z dwiema klasami) 2009 r.
|