Jesienna narada rodziny

W pośpiechu i stresie żyją nie tylko dorośli, problem dotyka też dzieci i młodzież. Kluczem do rozwiązania wielu rodzinnych problemów jest odpowiednia komunikacja, która proponowana w ciekawy sposób, może służyć nie tylko organizowaniu życia rodzinnego, ale także wzmacnianiu więzi.

Harmonię rodzinną można rozumieć jako poczucie wspólnoty, słuchanie siebie nawzajem oraz ograniczenie do minimum naturalnych czasem w rodzinie kłótni i przytyków1. Wiąże się ona z wzajemną akceptacją, chęcią niesienia pomocy i traktowania się z łagodnością, a nie z agresją. Utrzymanie harmonii rodzinnej wymaga dobrej komunikacji, a to wiadomo, nie jest takie proste. Wielu rodziców zna zasady dobrego porozumiewania się, ale w codziennym zamieszaniu, emocjach, stresie często o nich zapomina. Warto więc do swoich rodzinnych tradycji włączyć narady rodzinne, które pozwolą na systematyczne i praktyczne rozwijanie umiejętności komunikacji.

Jak przeprowadzić naradę rodzinną?

Istnieją pewne ogólne zasady prowadzenia narad rodzinnych2, ale każda rodzina może, a nawet powinna, nadać im indywidualną, przez siebie ustaloną formę. Samo planowanie, jak narady będą wyglądać, zaangażowanie w to wszystkich członków rodziny, pełni funkcję scalającą. Decyzja o prowadzeniu narad powinna być podejmowana wspólnie. Dobrze, by wszyscy członkowie rodziny wyrazili zgodę na początku, by można było się do niej odwoływać, np. gdy zasadność kolejnych spotkań jest kwestionowana. Warto zaznaczyć (uprzedzić sytuację), że mogą pojawić się trudności w przebiegu narad i osłabienie motywacji do uczestniczenia w nich. Jednak jest to wyzwanie całej dla rodziny, a poradzenie sobie z nim, może zaowocować np. wspólnym atrakcyjnym letnim wyjazdem. 

Nazwa. Warto poświęcić chwilę czasu na ustalenie i zaakceptowanie przez wszystkich, określenia takich systematycznych spotkań. Może to być po prostu: „narada rodzinna”, ale może być też: „zlot drużyny” czy jakaś żartobliwa nazwa, np. „nasiadówka Bocianów” (od nazwiska). W im większym stopniu członkowie rodziny zaangażują się w tworzenie nazwy, zasad przebiegu spotkań, tym bardziej będą traktować je „jak swoje”, a nie – narzucone przez rodziców.

Regularność. Ważna jest powtarzalność i ustalenie, czy narady mają się odbywać np. raz w miesiącu, raz na dwa tygodnie, czy w dłuższym okresie. Wydaje się, że optymalnym czasem są 4 tygodnie. Zawsze też można przyjąć możliwość „narad special”, dotyczących pilnych, nieprzewidzianych zdarzeń, np. pobytu jednego z członków rodziny w szpitalu (grafik odwiedzin, przejęcie obowiązków domowych itp.). Trzeba starać się trzymać ustalonych terminów, ale warto też być elastycznym i przełożyć spotkanie w przypadku utrudniających okoliczności, np. dłuższa wizyta dalszej rodziny czy szczególny natłok obowiązków. Jednak ta decyzja powinna być podejmowana wspólnie. Czas spotkania nie powinien przekraczać godziny.

Przygotowanie do narady. Jeśli spotkania odbywają się co miesiąc, tydzień poprzedzający naradę powinien być tygodniem przypominania członkom rodziny, że np. odbywa się ona w sobotę o 11.00 i by zarezerwowali sobie na nią czas. Można w miejscu centralnym, np. na lodówce lub pod zegarem w jadalni, powiesić plakat przypominający. 

Przebieg spotkania. Przed rozpoczęciem rodzice ustalają między sobą, kto tym razem jest głównym moderatorem spotkania, a kto pomocniczym, by uniknąć starć miedzy dwojgiem prowadzących. Warto te role zamieniać. Trzeba zacząć pozytywnie, to znaczy – od pochwał. W pośpiechu codziennych dni, rodzice często koncentrują się na krytycznych uwagach, więc tu jest możliwość, by powiedzieć, co dzieci zrobiły dobrze. Na początku podsumowania miesiąca, warto podkreślić personalnie, co się komu udało, np. „Cieszę się, że masz teraz, Janek dużo większy porządek w pokoju”, „Super, Haniu, że pomagasz Zosi w lekcjach” itp. Trzeba wcześniej ustalić, które z rodziców i co powie o danym dziecku. Jeśli dzieci jest kilkoro, trzeba pamiętać, by każde dostało pochwałę, a jednocześnie nie wyróżniać żadnego z nich, czy dawać „za przykład” innym, co często bywa przyczyną zatargów między rodzeństwem. Ważne jest, by pochwały nie zawierały słowa „ale”, np.: „Super, że w tym miesiącu regularnie sprzątałeś swój pokój, ale wczoraj ten bałagan to była masakra!”. Taki „dodatek” może zniweczyć radość z informacji.

Problemy, konflikty, obawy. Po pochwałach, każdy po kolei mówi o swoich trudnościach, oczywiście rodzice także. Ponieważ ta część spotkania zawsze budzi silne emocje, warto za każdym razem krótko przypomnieć zasady komunikacji, zwłaszcza te, które są najtrudniejsze i najczęściej łamane. Przede wszystkim trzeba przypomnieć dzieciom o dwóch zasadach. Pierwsza to: zaczynamy zdanie od „ja”, opisujemy uczucia w danej sytuacji, np.: „Było mi przykro, gdy…”, „Byłem zły, bo…”. Młodszym dzieciom należy w tym pomóc i podpowiedzieć. Rodzic może zacząć od opisu swojej konfliktowej sytuacji i mieć już wcześniej ustalony komunikat, który będzie przykładem właściwego zastosowania tej zasady. 

Warto szczególnie wysłuchać obaw czy niepokojów dzieci, np. w związku rozpoczęciem nauki w nowej szkole i nie bagatelizować ich słowami: „Nie martw się, będzie dobrze”.

Nie w każdej sytuacji znajdziemy od razu rozwiązanie, ważne jest jednak podzielenie się emocjami i zaplanowanie, jak można trudności czy konflikty rozwiązać.

Rodzinny grafik. Kolejnym punktem programu jest omówienie planu rodzinnego grafiku na kolejny miesiąc. Tu będzie czas na zorganizowanie jak najwygodniej codziennej rutyny, np. przywożenia i odwożenia dzieci na zajęcia, podział domowych obowiązków itp. Niech będzie to też przypomnienie o ważnych wydarzeniach, w których członkowie rodziny wezmą udział np. urodziny babci. Warto wysłuchać różnych dziecięcych propozycji na usprawnienie życia rodzinnego. Dobrze jest prowadzić notes, w którym będzie się wpisywać uzgodnione i przedyskutowane propozycje, w celu zweryfikowania ich w kolejnym miesiącu. Spisywanie pomysłów pokazuje, że pomysły uczestników narady są traktowane poważnie, co podnosi ich samoocenę.

Extra dodatek tematyczny. Warto, co jakiś czas, zaplanować krótki dodatkowy temat np. wprowadzenie w tematykę uzależnień czy np. szczególnie, gdy narada jest dość krótka i można wykorzystać pozostały z planowanego (max godzina) czas. Można też zapowiedzieć ważny temat na osobnym spotkaniu.

Koniec narady. Warto podziękować wszystkim uczestnikom spotkania, że poświęcili swój czas na budowanie rodzinnej harmonii.

Nie zawsze według planu

Trzeba pamiętać że, aby narada rodzinna przebiegała w miarę spójnie, rodzice sami często muszą się edukować w zakresie komunikacji, np. z nastolatkami3 czy konsekwentnego używania telefonu, także podczas narad4. Warto też, by odbywały się także narady tylko pomiędzy rodzicami i w indywidualnych przypadkach rodzica z dzieckiem. Trzeba zadbać, by wszystkie spotkania przebiegały spokojnie, bez pośpiechu, z zachowaniem zasad wzajemnego szacunku, wtedy mogą przynieść zaskakujące rezultaty. Na naradach rodzina ma szansę poznać swoje granice i słabości oraz uczyć się wspólnie cieszyć z małych sukcesów. Warto oprócz nazwy narady mieć swoje rodzinne hasło: np. przywołane w krytycznej sytuacji niezgodności np. „Strzelamy do jednej bramki”, co może pomóc przełamać opór któregoś z członków rodziny.

Pamiętajmy, że przebieg narady nie musi być perfekcyjny, wg zasad i planu, ale warto zwracać uwagę, co się nie udało (np. przeszkadzało przekrzykiwanie). 

Podsumowanie

Wprowadzenie i kontynuowanie narad rodzinnych wymaga wysiłku i cierpliwości. Warto jednak zainwestować swój czas w przygotowanie i regularne prowadzenie takich spotkań. Narady rodzinne to propozycja komunikacji, która jest jednym z tematów Sesji rodzinnych w rekomendowanym przez KCPU programie profilaktyki uzależnień: Wzmacnianie rodziny5. Może dzięki takim zmianom w rodzinnej komunikacji, przedświąteczny czas rozpocznie się spokojniej…

 
1 Skassa K. (2021). Narada rodzinna, czyli jak z rodziny zrobić drużynę. Artykuł opracowany w ramach Narodowego Programu Zdrowia 2016-2020 na zlecenie PARPA. https://nierozerwalni.pl/narada-rodzinna/ (dostęp dn. 3.10.2025).

2 Faber A., Mazlish E. (2013). Jak mówić, żeby dzieci słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci mówiły. Media Rodzina, Poznań.

3 Węgrzecka-Giluń J. (2022). Zasady dobrej rozmowy z nastolatkiem. https://madraochrona.pl/strefa-rodzica/wspieranie-rozwoju-dzieci-i-mlodziezy-kilka-slow-na-poczatek/ (dostęp dn. 3.10.2025).

4 Cybulska-Stysiak A. (2024). Odłóż ten telefon. Poradnik dla rodziców. https://cloud-2.edupage.org/cloud/Odloz_ten_telefon__Poradnik_dla_rodzico__w._wychowywanie-1.pdf?z%3AXlKiz2G4EenO9%2BBEjujHhCz1ZNsVy8YlX7%2BZVXmFrZs4zxkVICiGcf7ifCbYgr52CliHf7bDk60YoxDG4bFPBg%3D%3D (dostęp dn. 4.08.2025).

5 https://programyrekomendowane.pl/programy/profilaktyka-uniwersalna/program-wzmacniania-rodziny/ (dostęp dn. 2.10.2025).