Pomarańczowa Linia. Rozmowa z dr Beatą Morawską-Jóźwiak

Tadeusz Pulcyn

Z dr BEATĄ MORAWSKĄ-JÓŹWIAK – psycholożką kliniczną, psychoterapeutką, prezeską Stowarzyszenia Wspierania Rozwoju Dzieci i Młodzieży i dyrektorką Ośrodka PROM – rozmawia TADEUSZ PULCYN.

Pomarańczowa linia. Kto powinien ją znać?

Dobrze byłoby, aby znali ją wszyscy, którzy mają kontakt z dziećmi i młodzieżą. Pomarańczowa Linia jest programem informacyjno-konsultacyjnym, oferującym wsparcie zwłaszcza dla rodziców i opiekunów dzieci eksperymentujących ze środkami psychoaktywnymi oraz już uzależnionych od alkoholu i narkotyków. 

Infolinia działająca w ramach tego programu jest dedykowana młodzieży, która chciałaby porozmawiać na temat własnych doświadczeń alkoholowo-narkotykowych i doświadczeń osób jej bliskich: rodziców, rodzeństwa czy przyjaciół. 

Kto najczęściej dzwoni na infolinię?

Rodzice dzieci eksperymentujących ze środkami psychoaktywnymi, które wcześniej nie stwarzały poważniejszych kłopotów wychowawczych, a jeśli one się pojawiały, wynikały m.in. z trudności rozwojowych; wówczas rodzice reagowali na nie, zgodnie z zaleceniami pediatry, neurologa czy psychiatry. 

Dzwonią więc rodzice zaskoczeni zachowaniami, których wcześniej nie obserwowali. Ich niepokój budzi m.in. łamanie ustalonych rodzinnych zasad, tajemnicze spotkania z rówieśnikami i późne powroty do domu pod wpływem środków odurzających. 

Rodzice pytają, co w takiej sytuacji robić, zwłaszcza wtedy, gdy są już po licznych rozmowach z dzieckiem na temat jego zachowań i nie przyniosło to oczekiwanego skutku. 

Często pomocy szukają również rodzice, którzy czują się bezsilni, bezradni nie tylko wobec nastolatków, ale też wobec pełnoletnich i zdecydowanie dorosłych dzieci, z którymi mają zaburzone relacje. 

Z jakiego powodu?

Zwykle powodem są radykalne zmiany sytuacji życiowej młodych dorosłych, na przykład relegowanie ze studiów, utrata pracy czy rozwód, a do tego dochodzi nadużywanie alkoholu czy narkotyków. Czasem trudności w relacjach młodych dorosłych z rodzicami w jakimś stopniu występowały wcześniej, ale nasiliły się w ekstremalnych sytuacjach. 

 Nasza infolinia działa trochę tak jak telefon zaufania; dzwonią do nas rodzice dzieci nieletnich i rodzice-seniorzy z prośbą o pomoc, o radę, co mogą zrobić, żeby zmienić swoją sytuację. Bywa, że zgłaszają się młodzi dorośli we własnej sprawie, szukają grup wsparcia – mityngów Anonimowych Alkoholików (AA) czy Dorosłych Dzieci Alkoholików (DDA). Nasza pomoc w takich sytuacjach jest jak najbardziej możliwa.

Pomarańczowa Linia ma określony program. Jakie są jego cele?

Jednym z nich jest promowanie zdrowego stylu życia wśród dzieci i młodzieży szczególnie w okresie ich młodzieńczego buntu i oporu. Wiele zależy od konsekwencji w postawach rodziców. Jeśli w okresie wczesnego dzieciństwa i dorastania swoich synów i córek pielęgnują aktywne spędzanie z nimi czasu i budują  relacje oparte na wzajemnym zaufaniu i stawianiu granic, to gdy dzieci nawet na jakiś czas odchodzą od dobrych praktyk – na przykład pod wpływem grupy rówieśniczej – wracają do nich; wracają do tego, co pamiętają „od małego”, w czym wzrastały. 

Naszym podstawowym celem programowym jest prowadzenie działalności edukacyjnej, profilaktyczno-korekcyjnej i pomocowej adresowanej do rodziców dzieci pijących alkohol i eksperymentujących z narkotykami, którym oferujemy konsultacje i wsparcie psychologiczne. Nie prowadzimy terapii uzależnień. Wskazujemy miejsca, gdzie można uzyskać pomoc terapeutyczną w konkretnych przypadkach opisywanych przez klientów. Niekiedy bywa to dość trudne, gdyż placówki pomocowe to często organizacje pozarządowe, które zmieniają adresy; dotowane są przez samorządy lokalne, a zatem zależne od okresów finansowego wsparcia. Nie jest łatwo w takich warunkach „trzymać rękę na pulsie”, ale staramy się śledzić  dynamicznie rozwijający się ruch pomocowy i aktualizować mapę z owymi placówkami. 

Z Pomarańczową Linią można się łączyć telefonicznie, e-mailowo, online, a także  spotkać się z jej pracownikami – pedagogami, psychologami, psychoterapeutami, prawnikiem, pracownikiem socjalnym – osobiście.

Tak. Jesteśmy anonimowymi pomocnikami, doradcami, powiernikami, ale – dzięki  dotacjom z Urzędu Miasta Łodzi i włodarzom województwa łódzkiego – prowadzimy  Profilaktyczno-Rozwojowy Ośrodek Młodzieży i Dzieci PROM, placówkę stacjonarną przy ul. Jaracza 40, gdzie konsultantami są wspomniani specjaliści z wieloletnim doświadczeniem w zakresie profilaktyki i działań korekcyjnych, oferujący wsparcie psychologiczno-pedagogiczne, socjalne, prawne i psychoterapeutyczne. 

Podkreślmy jednak – typowej terapii uzależnień nie prowadzimy ani dla osób dorosłych, ani dla młodzieży. Natomiast funkcjonują w PROM-ie grupy dla eksperymentujących, czyli osób, z którymi w trybie ambulatoryjnym można z powodzeniem pracować, aby zablokować ich zachowania, działania niekonstruktywne, prowadzące do uzależnień. 

Słowem, Pomarańczowa Linia – program funkcjonujący od 25 lat realizowany pod auspicjami Stowarzyszenia Wspierania Rozwoju Dzieci i Młodzieży – jest w przestrzeni publicznej wciąż potrzebna. 

Wciąż nie ustają problemy związane z sięganiem przez młodych ludzi po środki zmieniające świadomość. Korzystanie z nich jest ryzykowne, szkodliwe dla zdrowia fizycznego i psychicznego, blokujące ich rozwój we wszystkich aspektach życia. Dlatego stale aktualna jest oferta Pomarańczowej Linii. Codziennie od poniedziałku do piątku dyżurują w niej specjaliści, którzy osobom zgłaszającym się mogą udzielić pomocy, wsparcia w konkretnych przypadkach, wskazać miejsce bezpośredniej pomocy. 

Udzielamy pomocy wieloaspektowej, dotyczącej nie tylko uzależnień od alkoholu. Mechanizmy związane z uzależnieniem są bardzo podobne w przypadku narkotyków, innych środków odurzających czy zachowań poprawiających samopoczucie. Zachowania destrukcyjne mają zwykle wspólne źródło. Liczne przypadki naszych klientów to potwierdzają. Dlatego dyżurujący w Pomarańczowej Linii wyposażeni są w szerokie kompetencje. Często ich wiedza i doświadczenie pozwalają na udzielanie konstruktywnych porad i wsparcia klientom zgłaszającym się z wieloma życiowymi trudnościami, m.in. uzależnieniami behawioralnymi. Staramy się pomóc każdemu, zgodnie z naszymi kompetencjami, lecz jeśli sytuacja poza nie wykracza, szukamy miejsc, gdzie oczekiwana pomoc będzie możliwa. 

Staramy się podążać za rzeczywistością zmieniającą się na przestrzeni 25 lat działalności placówki. Widać to po infolinii. Są okresy, kiedy telefony nie milkną. W przypadku młodzieży – zwłaszcza po feriach i wakacjach, podczas których nie brakuje okazji do eksperymentowania z alkoholem czy narkotykami. W grę też wchodzą tak zwane dopalacze (produkty zawierające substancje odurzające, które nie znajdują się na liście środków kontrolowanych przez ustawę o przeciwdziałaniu narkomanii); używanie ich nie tylko zmienia świadomość, ale często niszczy cały organizm młodego człowieka. W okresach poświątecznych, wiele telefonów pochodzi od osób dorosłych, przygnębionych i zaskoczonych ujawnieniem się uzależnienia bliskiej osoby.

W każdym razie, korzystanie z różnego rodzaju używek przez dzieci i młodzież nie ustaje. I wiele na to wskazuje, że jedną z przyczyn jest korzystanie z nowych technologii bez nadzoru rodziców. Internet jest przekaźnikiem wiedzy, ale też łatwo w nim znaleźć materiały inspirujące do zachowań destrukcyjnych, prowadzących do uzależnień. Stale odbieramy telefony od rodziców, którzy proszą o pomoc w sprawie ich dziecka, które praktycznie nie odchodzi od ekranu komputera. Izolowanie się od rodziny, dotychczasowego otoczenia, często idzie w parze z eksperymentowaniem z substancjami psychoaktywnymi. 

Mamy świadomość, że sięganie przez dzieci, młodzież i młodych dorosłych po środki psychoaktywne, ich kompulsywne zachowania związane m.in. z korzystaniem z najnowszych technologii to problem dotyczący całych rodzin. Dlatego oferujemy im wsparcie w radzeniu sobie z tym problemem. 

Dodam jeszcze, że w ramach programu Pomarańczowa Linia prowadzimy działalność oświatową w zakresie usuwania skutków powstawania niedostosowania społecznego, głównie z powodu używania alkoholu i narkotyków w rodzinach. Zajmujemy się również podnoszeniem kwalifikacji osób pracujących z dziećmi i młodzieżą zażywającą środki psychoaktywne. 

Najistotniejsze jest to, że pracownicy Pomarańczowej Linii, po uważnym zapoznaniu się z indywidualną historią rozmówcy, starają się wspólnie z zainteresowanym poszukiwać możliwych dróg do zmiany sytuacji i oferują pomoc w podejmowaniu najbardziej konstruktywnych decyzji. 

Konsultacje telefoniczne, infolinia: 801 14 00 68

Konsultacje online poprzez e-mail: pomoc@pomaranczowalinia.pl

Konsultacje w siedzibie Pomarańczowej Linii

Pomarańczowa Linia ma swoje odziały w całej Polsce.